goetica

(bkz: notre dame katedrali)

alsergrund ilçesinde bulunan votiv kilisesi meşhur ring caddesi’n de viyana üniversitesi’nin yanındadır.

eski hanedanlık için imparator i. franz joseph’e macar janos libenyi tarafından yapılmış saldırıdan kurtulduğu için tanrı’ya şükran amacı ile yapıldığından dolayı merkez ilçe - innere stadt’de ki ünlü stephan katedrali’n den daha önemlidir.

kilise dünyada ki sayılı yeni gotik stilde yapılmış nadir kiliselerdendir.

imparator i. franz joseph’in kardeşi ferdinand maximilian’ın çağrısı üzerine kardeşinin silahlı bir saldırıdan kurtulduğu için tanrı’ya bir minnet amacı ile halka çağrı yaparak kilisenin inşası için halktan para toplanmışdır. bu çağrıya yaklaşık 300 bin vatandaş uymuş ve kilise inşası için bağışda bulunmuşdür. 1854 yılında proje yarışması açılmış ve 75 proje arasından henüz 26 yaşında genç bir mimar olan heinrich ferste’in projesi seçici kurul tarafından beğenilmiştir.

ünlü karl kilisesi’ne 1713 yılında imparator vi.karl’ın isteği üzerine isimdaşı ve 1576-1578 yıllarındaki cüzzam salgınında hastalanan kişilerin umudu olmuş kardinal karl borromaeus adına yapılmak için ilk çalışmalarına başlanmışdır. sunulam planlardan johann bernhard fischer von erlach adlı mimarin yaptığı çalışmalar beğenilmiş ve 1716 yılında da kilisenin yapımına başlanmışdır. 1723 yılında mimar johann bernhard fischer von erlach’ın ölümü ile kiliseinin geri kalanını oğlu joseph emanuel’in planda yaptığı bazı değişikliklerle 1737 yılında tamamlamışdır. mimar johann bernhard fischer von erlach kilisenin planlarını çizerken değişik kilise ve tarihi binaları örnek almısdır; örneğin dış yüzeyini yunan stili portikus tapınağı’ndan,iki büyük sütunu roma’da ki trajan sütunları’n dan ve kilisenin girişide roma barok stilinden almışdır.

ulm katedrali 1890 ve 1908 tarihleri arasında dünyanın en yüksek yapısıdır ve halen en yüksek kilise ünvanına sahiptir. kilise kulesi 768 basamaktan oluşur ve 161.53 metre yükseklikdedir. almanya’nın ulm şehrinde bulunan katedral gotik mimarinin göze çarpan örneklerinden birisidir. 161 metre yükseklikteki kilise kulesiyle ulm şehrine ve bölgeye hakim ola gelmiştir. uygun hava koşullarında, isviçre’nin santis dağı ya da almanya’nın en yüksek dağı olan zugspitze görülebilir.

st. cyprian kilisesi, almanya’nın bonn kentinde kilise. adenauer caddesi üzerinde yer alan kilise ikinci dünya savaşı’nda tahrip olmuş, yeniden inşa faaliyeti 21 temmuz 1957’de tamamlanarak ibadete açılmıştır. kilise, 1994 yılında yeniden tadilattan geçirilmiştir.

kreuzberg kilisesi almanya’nın bonn kentinde kilise. köln başpiskoposu ve dükü ferdinand von köln (1612–1650) tarafından yaptırılan kilise, 1628 yılında hizmete girdi. kilise bünyesinde, schönstatt enstitüsü’nün girişimiyle 1970’den itibaren bir uluslararası eğitim ve toplantı merkezi kuruldu.

bonn doppel kilisesi, almanya’nın bonn kentinde kilise. schwarzrheindorf semtinde bulunan kilisenin özelliği, almanya’da sayıları 13 kadar olan "çifte (almanca: doppel) kiliselerden" birini meydana getirmesidir. kilise binasını boydan boya kateden bir duvar ve iki ayrı giriş-çıkış kapısıyla iki ayrı ibadet salonu oluşturulması, "çifte kilise" şeklinde adlandırıldı. çifte kiliseler, sıradan halkla soyluları ayırmanın yanı sıra kimi bölgelerde protestan ve katoliklerin aynı binayı kullanma zorunluluğu karşısında ortaya çıktı.

11 ve 13. yüzyıllar arasında yapılmıştır ve almanya’nın en eski kiliselerinden biridir. bir ara köln başpiskoposunun katedrali olarak hizmet vermiştir ama şu anda papalığa bağlı bir bazilikadır. bonn kentinin sembolleri arasında kabul edilen kilise, 1583–1589 ve 1689 yıllarında ağır hasar gördü. 1883 ila 1889 yılları arasında onarımdan geçti; 20’nci yüzyılda da 1934 ve ikinci dünya savaşı sonrası yıllarda olmak üzere tadilattan geçirildi.

balyan ailesi 18. ve 19. yüzyıllarda hassa mimarı olarak osmanlı devleti tarafından yaptırılan birçok önemli mimari esere imzasını atan bir mimarlar ailesidir.

(bkz: hagop balyan)
(bkz: nigogos balyan)
(bkz: sarkis balyan)
(bkz: garabet amira balyan)
(bkz: senekerim balyan)
(bkz: krikor balyan)

hagop balyan (1837-1875), garabet amira balyan’ın oğlu ve sarkis balyan’ın kardeşidir. paris’teki sainte-barbe koleji’nin mimarlık bölümünden mezun oldu. babasının ölümünden sonra kardeşi sarkis balyan’la birlikte çalıştı. kardeşiyle aralarındaki işbölümü tam olarak bilinmediği için birlikte yaptıkları eserlerden hangilerinin hagop balyan’a atfedilebileceği kesin olarak bilinmemektedir. birlikte yaptıkları projelerde sarkis balyan’ın daha ziyade muhasebe ve müşteri ilişkilerini yürüttüğü, hagop balyan’ın ise tasarım ve çizimle uğraştığı düşünülmektedir. sarkis balyan çok daha göze göründüğü için ismi daha iyi bilinmektedir

sarkis balyan (1835-1899), garabet amira balyan’ın oğludur.

1843 yılında ağabeyi nigoğos balyan’la birlikte paris’e gitti. collège sainte-barbe de paris’i bitirdi. ecole des beaux arts’dan mezun oldu. istanbul ’a döndükten sonra babası ve ağabeyiyle birlikte çalıştı. babası ve ağabeyi öldükten sonra kardeşi hagop balyan’la çalışmağa devam etti. osmanlı padişahı ii. abdülhamit’in istibdat döneminde avrupa’ya sürgüne gönderildi. sürgünden ancak 15 yıl sonra gelebildi.

önemli eserleri:

beylerbeyi sarayı, babası garabet amira balyan’la birlikte (1861 - 1865)
beşiktaş makruhyan ermeni okulu (1866) (eşi makruhi’ye adanmıştır)
çırağan sarayı (1863 - 1871)
valide camii, kardeşi hagop balyan’la birlikte (1871),
zeytinburnu barut fabrikası (1874),
beşiktaş-akaretler 138 daireli evler (1874)
harbiye nezareti, bugünkü istanbul teknik üniversitesi’nin taşkışla binası
mekteb-i tıbbiye, bugünkü galatasaray lisesi’nin binası
maçka silahhanesi, istanbul teknik üniversitesi’nin maden fakültesi
gümüşsuyu kışlası
malta köşkü
baltalimanı yalısı
galatasaray adasından eski köşk
adile sultan sarayı (kandilli)
yıldız sarayı büyük mabeyin binası
çadır köşkü, malta köşkü
şale köşkü (2. kısım)
çit kasrı
çağlayan kasrı (kağıthane)
ayazağa köşkü (maslak)
kalender köşkü
zincirlikuyu kasrı
tokat köşkü (beykoz)
alemdağ av köşkü
abdülaziz av köşkleri (validebağ ve ayazağa)
sultan çiftliği köşkü (izmit)
kağıthane camii
bahariye nezareti
maçka karakolhanesi
hamidiye saat kulesi, (dikran kalfa cüberyan ile birlikte)

nigoğos balyan (1826-1858), i. abdülmecit’in mimarlarındandır. en önemli eseri, babası garabet amira balyan’la birlikte yaptıkları dolmabahçe sarayı’dır.

garabet amira balyan (1800-1866), i. abdülmecit’in mimarlarındandır. en önemli eseri, oğlu nigoğos balyan’la birlikte yaptıkları dolmabahçe sarayı’dır.

senekerim balyan (1768-1833), birçok projesini kardeşi krikor balyan’la birlikte yapmış, kendisi daha ziyada arka planda kalmıştır. kardeşi krikor balyan’ın ahşap olarak inşa ettiği bayezid kulesini, bir yangında büyük zarar görmesi üzerine 1826 yılında betondan yeniden inşa etmiştir. ayrıca istanbul’un ortaköy semtindeki surp asdvadzazdin ermeni kilisesine de imzasını atmıştır (1824).

krikor balyan (1764-1831), osmanlı saray mimarlarından kayseri kökenli bali kalfa’nın oğludur. babasının adı ile ilintili olarak baliyan veya balyan olarak adlandırılmıştır. daha sonraları balyan ismini kendisine soyadı olarak benimsemiştir. saray mimarlarından minas kalfa’nın damadı ve ohannes amira severyan’ın kayınpederidir.

başlıca yapıtları :

sarayburnu ndaki saray
beşiktaş sarayı
beylerbeyi sarayı
valide sultan sarayı
defterdar sarayı
aynalıkavak kasrı
nusretiye camii
selimiye kışlası ve çevre yapıları
davutpaşa kışlası
beyoğlu kışlası
darphane-i amire
valide bendi
topuzlu bendi
yangın köşkü.

mimar sinan, kayseri’nin ağırnas köyünde doğduğu tahmin edilmektedir. 1511’de yavuz sultan selim zamanında devşirme olarak istanbul’a geldiği bir söylentiden ibarettir bu konuda hiçbir bilgi yoktur ancak cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan antropolojik araştırma türk asıllı olduğunu ortaya çıkarmıştır : mimar olarak yavuz sultan selim’in mısır seferine katıldı. 1521 yılında kanuni sultan süleyman’ın belgrad seferine yeniçeri olarak katıldı. 1522’de rodos seferine atlı sekban olarak katılıp, 1526 mohaç meydan muharebesi’nden sonra, gösterdiği yararlıklar sebebiyle takdir edilerek acemi oğlanlar yayabaşılığına (bölük komutanı) terfi ettirildi.

1533 yılında kanuni sultan süleyman’ın iran seferi sırasında van gölü’nde karşı sahile gitmek için mimar sinan iki haftada üç adet kadırga yapıp donatarak büyük itibar kazandı. iran seferinden dönüşte, yeniçeri ocağında itibarı yüksek olan hasekilik rütbesi verildi. bu rütbeyle, 1537 korfu, pulya ve 1538 moldavya seferlerine katıldı. 1538 yılında hassa başmimarı oldu.

mimar sinan’ın, mimarbaşılığa getirilmeden evvel yaptığı üç eser dikkat çekicidir. bunlar: halep’te husreviye külliyesi, gebze’de çoban mustafa külliyesi ve istanbul’da hürrem sultan için yapılan haseki külliyesidir. halep’teki hüsreviye külliyesinde, tek kubbeli cami tarzı ile, bu kubbenin köşelerine birer kubbe ilave edilerek yan mekanlı cami tarzı birleştirilmiş ve böylece osmanlı mimarlarının iznik ve bursa’daki eserlerine uyulmuştur. külliyede ayrıca, avlu, medrese, hamam, imaret ve misafirhane gibi kısımlar bulunmaktadır. gebze’deki çoban mustafa paşa külliyesinde renkli taş kakmalar ve süslemeler görülür. külliyede cami, türbe ve diğer unsurlar ahenkli bir tarzda yerleştirilmiştir. mimar sinan’ın istanbul’daki ilk eseri olan haseki külliyesi, devrindeki bütün mimari unsurları taşımaktadır. cami, medrese, sübyan mektebi, imaret, darüşşifa ve çeşmeden oluşan külliyede cami, diğer kısımlardan tamamen ayrıdır.

mimar sinan’ın mimarbaşı olduktan sonra verdiği üç büyük eser, onun sanatının gelişmesini gösteren basamaklardır. bunların ilki istanbul’daki şehzade camii ve külliyesidir. dört yarım kubbenin ortasında merkezi bir kubbe tarzında inşa edilen şehzade camii, daha sonra yapılan bütün camilere örnek teşkil etmiştir.

süleymaniye camii, mimar sinan’ın istanbul’daki en muhteşem eseridir. kendi tabiriyle kalfalık döneminde, 1550-1557 yılları arasında yapılmıştır.


selimiye camii’nden bir görünüşmimar sinan’ın en büyük eseri ise, seksen yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" diye takdim ettiği, edirne’deki selimiye camiidir (1575).

mimar sinan, mimarbaşı olduğu sürece birbirinden çok değişik konularla uğraştı. zaman zaman eskileri restore etti. bu konudaki en büyük çabalarını ayasofya için harcadı. 1573’te ayasofya’nın kubbesini onararak çevresine, takviyeli duvarlar yaptı ve eserin bu günlere sağlam olarak gelmesini sağladı. eski eserlerle abidelerin yakınına yapılan ve onların görünümlerini bozan yapıların yıkılması da onun görevleri arasındaydı. bu sebeplerle zeyrek camii ve rumeli hisarı civarına yapılan bazı ev ve dükkanların yıkımını sağladı.

istanbul caddelerinin genişliği, evlerin yapımı ve lağımların bağlanmasıyla uğraştı. sokakların darlığı sebebiyle ortaya çıkan yangın tehlikesine dikkat çekip bu hususta ferman yayınlattı. günümüzde bile bir problem olan istanbul’un kaldırımlarıyla bizzat ilgilenmesi çok ilgi çekicidir.

mimar sinan 84 cami, 52 mescit, 57 medrese, 7 darül-kurra, 20 türbe, 17 imaret, 3 darüşşifa (hastane), 5 su yolu, 8 köprü, 20 kervansaray, 36 saray, 8 mahzen ve 48 de hamam olmak üzere 365 eser vermiştir. büyükçekmece köprüsü üzerinde kazılı olan mührü şöyledir: elfakiru hakir ser mimaranı hassa.

eserlerinin bir kısmı istanbul’dadır. 1588’de istanbul’da vefat eden mimar sinan, süleymaniye camii’nin yanında kendi yaptığı sade türbeye gömüldü.

mimar sinan türbesi, istanbul müftülüğü’nün sütunlu kapısından çıkınca hemen solda, iki caddenin kesiştiği noktada fetva yokuşu sonunda solda, süleymaniye camii’nin haliç duvarının önünde, beyaz taşlı sade bir türbedir.

mimar hayreddin 15. yüzyıl sonları ile 16. yüzyıl başlarında yaşayan ii. bayezid devrinde önemli binalar işa eden osmanlı mimarı.

mimar hayreddin hakkında kaynaklarda fazla bir bigi bulunmamaktadır. mevcut sınırlı bilgilere göre mimar hayreddin, murat isminde bir mimarın oğludur. istanbul’da çeşitli binalar inşa etmiştir. osmanlı mimarisine bazı yenilikler getirmiştir. ii. bayezid devrinde inşa edilen pek çok binayı mimar hayreddin’in inşa edittiği veya inşasına katkıda bulunduğu çeşitli kaynaklarda geçmektedir. mimar hayrrddin istanbul’da kendi ismiyle anılan bir mescid yaptırmıştır. vefat tarihi bilinmeyen mimar hayreddin’in mezarının yeri de bilinmemektedir.

mimar davud ağa (? - 1599), mimar sinan’ın kalfalarından olup, sinan’ın vefatından sonra osmanlı devleti’nin baş mimarlığına getirilmiştir olan türk mimardır.

hasbahçe’de yetişip kağıthane suyolu nazırlığından başmimarlığa yükselen davud ağa, 1570’li yıllarda mimar sinan’ın kalfasıydı. büyük selin istanbul’u tahrip etmesinden sonra yıkılan köprü ve kemerleri onardı. selimiye camii, valide camii inşasında çalıştı. 1585’de fatih’te mehmed ağa camii’ni inşa etti. 1588’de sinan’ın ölümüyle boşalan baş mimarlığa getirildi.

fatih’deki nişancı boyalı mehmed paşa camii’ni tamamladı, incili köşk ve sepetçiler köşkü’nün inşasında bulundu, topkapı ahmed paşa camii inşasına katıldı, takyeci camii ile cerrah mehmed paşa camii’ni inşa etti. 1595’te iii. murat’ın ayasofya’daki türbesini yaptı. 1599’da vebadan vefatından bir ay önce yeni camii’nin temelini attı, inşasına başladı.

eserlerinde sinan’ın sanatı devam eder. mehmed ağa camii (fatih çarşamba), cedid nişancı mehmed paşa camii (karagümrük’te), mesih mehmed paşa camii (karagümrük), cerrah mehmed paşa camii, yeni camii (bahçekapı) büyük cami eserleridir. camilere adını veren mehmed ağa ve mehmed paşa’ların türbelerinden başka, sinan paşa, gazanfer ağa, siyavuş paşa, iii. murat’ın türbelerini de yapmıştır.


eserleri:

cerrah mehmed paşa camii
koca sinan paşa külliyesi
sepetçiler kasrı
yeni camii

mimar mehmed tahir ağa (18. yy) mimarbaşı

"doğum ve ölüm tarihleri" bilinmemektedir. i. mahmud devrinde daha 12 yaşındayken babası ile birlikte rusya ve avusturya seferlerine katıldı. haziran 1760’ta hacı ahmed ağa’nın vekili olarak mimarbaşılık görevinde bulunan mehmed tahir ağa, 1761 bağlarında bu göreve tayin edildi. mayıs 1768’de görevden ayrılan mehmed tahir ağa’nın yerine abdi ağa getirildi. mart 1770’te ikinci kez mimar başı olarak tayin edilen mehmed tahir ağa, 1775’e kadar bu görevini sürdürdü ve bu tarihte yerine hafız ibrahim ağa atandı. 1777’de üçüncü kez göreve getirilen mehmed tahir ağa bu sefer 5 ağustos 1784’e kadar bu görevim devam ettirdi ve yerine tekrar hafız ibrahim ağa tayın edildi. görevden ayrıldıktan sonra nisan 1788’de i. abdülhamid devrinde avusturya seferi sırasında fethül islam civarında bir köprünün nazırlığını yürüttü, çevredeki diğer köprülerin de bakımı ve yeniden yapımı için gerekli çalışmalarda bulundu.

özellikle iii. mustafa devrinde istanbul’da başlatılan büyük imar faaliyeti sırasında mimarbaşı-olarak önemli birçok yapıda hizmeti mevcuttur. bu dönemde imparatorluğun di¬ğer bölgelerinde başta kaleler olmak üzere yoğun bir tamir faaliyeti sürdürülmektedir. bunların önemli bir kısmında da devrin mimarbaşısı mehmed tahir ağa’nın gerekli planlamayı yaptığı anlaşılmaktadır.


eserleri :
1760 ayazma camii
1763 laleli külliyesi (laleli camii ve iii.mustafa türbesi)
1766 depreminde yıkılan fatih camii 1771’de mimar mehmed tahir ağa tarafındon son haline getirilmiştir.
1778 beylerbeyi camii
1769 zeynep sultan camii

koca kasım ağa 16. yüzyıl sonunda ve 17. yüzyılda hizmet vermiş osmanlı mimarıdır. istanbul’a devşirme olarak gelmiş mimarlığı davud ağa’dan öğrenmiştir. adı ilk olarak 1597 yılında dikilitaş yakınındaki validesultan hamamının onarımı sırasında duyulmuş, 1622 yılında mimarbaşı hasan ağa’nın ölümünden sonra baş mimarlığa getirilmiştir.

eserleri : 1639’da üsküdar sarayında baltacılar koğuşunu onardı. altı ay süren bir çalışmadan sonra topkapı sarayı’nda sepetçiler kasrı’nı yeniden yaptı. 1598’de mimar davud ağa’nın planı ile başlanan ve dört mimar tarafından tamamlanan yeni cami’nin yapımına yardımcı oldu. 1644’de memleketi arnavut belgradı’nda bir çeşme yaptırdı.