goetica

yedi kilise, varagavank ya da varak surp haç manastırı, bugün van merkeze bağlı, yukarı bakraçlı köyünde yer almakta eski ermeni bir manastır.

yedi ayrı kilise ve yapıdan oluşan kompleks, değişik zamanlarda biri birine eklenmiştir. manastırı teşkil eden yedi kilisenin en eskisi st sophia kilisesidir. 8. yüzyılda inşa edilmiş olup, sadece apsisi mevcuttur. ikincisi bunun kuzey duvarına bitişik inşa edilmiş ve bugünlerde yıkık olan st. john kilisedir. bu ikisi yapıların birinci grubunu teşkil etmektedir.

ikinci grup yapıların çekirdeğini 1003-1021 tarihleri arasında inşa edilen meryem ana kilisesi oluşturmaktadır. dıştan doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlı yapı, içten dörtlü yonca planlı olarak yapılmıştır. merkezi planlı kilisenin kubbesi yıkılmış durumdadır. iç mekanı dört yöne açılmış, yarım daire planlı nişlerle köşelere yerleştirilmiş odalar oluşturmaktadır. sonradan eklenen jamatonla kapatılmış olan batı cephenin ortasındaki bir portalle girilmektedir.

sümela manastırı , trabzon ili, maçka, trabzon ilçesi, altındere, maçka köyü sınırları içerisinde yer alan panagia (meryemana) deresinin batı yamaçlarında mela (yunanca ’siyah’) tepesi üzerinde deniz seviyesinden 1.150 m yükseklikte yer alan bir rum manastır ve kilise kompleksi olup, tam adı panagia sumela veya theotokos sumela’dır.

ortaçağ dan kalma meryem ana manastırı giresun ilinin şebinkarahisar ilçesinin 11 km. doğusunda kayadibi köyü’ndedir. yapısı bakımından yekpare bir kayanın içi oyularak yapılmış olan manastırdır, 4 katlı olup dördüncü katı kilisedir, diğer katlar çeşitli hizmetlere elverişli 32 odadan ibarettir. duvarları resimlerle süslenmiştir. 1939 depreminden sonra manastıra çıkış iniş hayli zorlaşmıştır. sümela manastırı’ndan sonra türkiye’de bulunan en büyük doğal ve oyma manastırdır.

hıdrellez kilisesi, alanya merkezine 10 kilometre uzakta hacı mehmetli köyü sınırları içinde hıdır ilyas mevkiindedir.

akdeniz’e gören bir yamaç üzerine 19. yüzyıl başında kurulduğu sanılan kilise, günümüzde de hıristiyan ve müslüman ziyaretçiler tarafından ibadet amacıyla kullanılmaktadır. çatısı kagir, duvarları taş ve küçük bir apsisi olan kilise dikdörtgen planlıdır. kilisenin içinde ahşap süslemeli bir ara kat vardır. duvarlardaki freskolar bozulmuştur. kilisenin 1873 yılında onarım gördüğü kitabesinden anlaşılmaktadır. alanya müzesi’nde sergilenen kitabe, grek abecesi ile türkçe (karamanlıca) yazılmıştır.

kilise, alanya’da yaşayan ve türkçe konuşan ortodoksların 1924 yılındaki mübadelede yunanistan’a gitmeleriyle kapanmıştır. yanında su kaynağı bulunan hıdrellez kilisesi’nin bir adı da agios georgios kilisesi’dir. kilisenin benzerlerine antalya kaleiçi’nde de rastlanmaktadır.

ihlara vadisi, aksaray



haç planlı, beşik tonozlu ve tek apsislidir. kuzey duvarında bulunan şapelin içinde keşiş mezarları yer alır. batı duvarındaki yılanların saldırısına uğramış dört çıplak günahkar kadınla ilgili sahneden dolayı kiliseye bu ad verilmiştir. sekiz yılanın saldırısına uğrayan birinci kadına ait kitabe tahrip olduğundan suçu anlaşılmamaktadır. yılanlar ikinci kadını çocuğunu emzirmediği için göğsünden, üçüncü kadını yalan söylediği için ağzından, dördüncü kadını itaat etmediği ve söz dinlemediği için kulaklarından ısırmaktadırlar.

yılanlı kilise, 9.yüzyılın sonlarına aittir.

ana mekan enlemesine dikdörtgen planlı, beşik tonozlu, güneyde mezarların bulunduğu ek mekan ise düz tavanlıdır. apsisi sol uzun duvara oyulmuş, kilise tamamlanmadan bırakılmıştır. girişi kuzeydendir. kilise tonozunun her iki yanında kapadokya’da saygın olan azizlerin tasvirleri bulunmaktadır.

sümbüllü kilise, manastır mekanları iki kat halinde kaya kütlesine oyulmuş bir kilisedir. mikail ile cebrail arasında meryem, isa ve fırında üç ibrani genci ile azizlerin tasvirleri vardır.

sivişli kilise, aksaray, güzelyurt içinde kayadan oyma bir kilisedir. kubbede, ortada hz. isa ile hz. meryem’in, kenarlarda havarilerin portreleri yer almaktadır.

selime katedrali, kayalara oyulmuş yüksek bir yerde olan, içinde iki sıra halinde sütunlar mevcut bir katedraldir . bu sütunlar katedrali üç sahana ayırmıştır.

pürenli seki kilisesi, kayaya oyulmuş dört bölümden oluşmaktadır. narteks zemininde mezarlar mevcuttur. freskolar x. yüzyıl başı ile xii. yüzyıl arasına tarihlenmektedir. "peygamberlerin kehaneti", "meryem ve piskoposlar", "müjde", "ziyaret", "çobanların tapınması" gibi, isa’nın çocukluğu ve incil’den çeşitli sahneleri konu alan tasvirleri önemlidir.

kızıl kilise, kırmızı kesme taştan yapıldığı için bu ismi almış bir kilisedir. kilise v.- vi. yüzyıla tarihlenmektedir. kilise güzelyurt’un sivrihisar beldesinde bulunmaktadır.

kokar kilise, aksaray ihlara vadisi’nde bulunan ix.yy.a ait kilise.

tek nefli ve beşik tonozlu bir kilisedir. günümüzde, bugün yıkılmış olan apsisinden içeri girilebilmektedir. bizans döneminde, kayanın iç kısımlarına doğru oyularak genişletilmiş, cenaze salonu orta nefe ilave edilmiştir. içinde mezar odaları da bulunmaktadır.

günümüze kadar iyi korunmuş olarak ulaşan freskleriyle ünlüdür. bu fresklerin xi.yy.ın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır. süslemelerde gri renk hâkimdir.

orta mekâna rastlayan tonozun üzerinde hz.isa’yı sembolize eden büyük bir haç motifi vardır. haç motifinin ortasında yer alan kare çerçeve içindeki el motifi üçlü kutsama işaretidir. bu motifin etrafı dört bölüme ayrılmış ve geometrik bezemelerle süslenmiştir.

karagedik kilisesi, türkiye’nin aksaray ilinde yer alan dik bir kayaya yaslanmış otlarla örtülü bir tepe üzerinde kurulmuştur. xi. yüzyıl bizans üslubunda yapılmış büyük bir kilise olup, çanlı kiliseyi andırmaktadır.

kale manastırı kilisesi, kapadokya’daki dini kuruluşların en büyüklerindendir. manastır viii. ile xiv. yüzyıl veya x. yüzyıl, kilisedeki figürlü freskolar ise x. yüzyıl sonu ile xi. yüzyıl başları arasına tarihlenmektedir. "isa’nın göğe çıkışı", "müjde", "meryem" gibi tasvirleri vardır.

eğritaş kilisesi, türkiye’nin aksaray ilinde yer alan vadinin en eski yapılarından olan çok büyük bir tapınaktır. tapınak 10. yüzyılın başına tarihlenmektedir. kilisenin meryem’e ithaf edildiği, doğu duvarındaki bir kitabede belirtilmiştir. isa’nın hayatı, mucizelere çok fazla değinilmeden anlatılmaktadır. "iki melek arasında oturan isa", "iki melek ve altı piskopos arasındaki meryem", "hz. yusuf’un rüyası", "mısır’a kaçış", "vaftiz", "kudüs’e giriş" gibi tasvirlerin yer aldığı freskler oldukça yıpranmış olmalarına karşın, frekslerdeki boyaların çok renkli ve canlı oluşu dikkat çekmektedir.

direkli kilise, aksaray’da inşa edilmiş bir kilise olup, içindeki kapıdan keşişlerin türbelerine ve kilisedeki görevlilerin ikametgahlarına gidilmektedir. kilise üstündeki sütunlarda ikişer sıra halinde resimler vardır. azizlerin ve havarilerin iki taraflarında kitabeler görülür. bir manastır kilisesi olup xi. ve xiii. yüzyıllarda tarihlenmektedir.

bahattin samanlığı kilisesi, tek koridorlu bir kilisedir. kuzey ve batı yan duvarlara oyulmuş birer hücre ile güney duvara oyulmuş üç hücre kubbesi de beşik çatı şeklindedir.

kapadokya’da ihlara vadisi’nde bulunur.en üstte kalan kilisedir.içindeki resimlerin bir çoğu silinmiş olsada hala samanlarla yapılmış hristiyanlık resimleri bulunmaktadır.incilden sahnelerin yer aldığı ağaçaltı kilisesi eski bir kilisidir.taşların içine oyulmuştur.daha aşağıda purelis seki kilisesi bulunur.

ala kilise, aksaray’da bir köyün kuzeyinde ve vadinin doğu yamacında kayaya oyulmuş bir kilise. hıristiyanlığın serbest bir hale gelmesinden sonra yapılmıştır. cephesinin üst kısmında havarilerin ve azizlerin resimleri yer almaktadır. "doğum", "anastasis", "kudüs’e giriş", "mısır", "meryem’in takdis edilmesi" gibi tasvirler yer almaktadır.

nossa senhora da conceição velha kilisesi,portekiz’in başkenti lizbon’un merkezinde bulunan bir kilisedir. kilise şehrin baixa bölgesinde, ticaret merkezi olarak bilinen praça do comércio’ya yakın bir konumdadır. şehrin büyük bölümünü yıkan 1755 lizbon depremi ve sonrasında gelen tsunamiden sonra tekrar yapılmıştır.

notre dame katedrali paris, fransa’da bulunan dünyaca ünlü bir katedraldir. meryem ana’ya ithafen isimlendirilmiştir. gotik yapı île de la cité’in doğu kısmında, paris’in diğer tüm önemli yapıları gibi seine nehri’nin kıyısında bulunur. girişi batıya bakar.

fransız gotik mimarisinin en güzide örneği olarak bilinen notre dame, ayrıca ilk gotik katedrallerden biridir ve gotik dönem boyunca inşası sürmüştür. heykellerin ve işlemeli camların ortaçağ roma mimari üslubundan sonra pek görülmemiş bir dünyevilik içermesi, natüralizm akımının eserlerdeki ağır etkisi sebebiyledir.

turistler açısından popüler bir yer olmasının yanı sıra, halen bir roma katolik katedrali olarak kullanılır ve paris başpiskoposluğuna ev sahipliği yapar. (15 şubat 2005’ten beri görevi andré vingt-trois yürütmektedir.)