goetica

bertrand russell, (d. 18 mayıs 1872-ö. 2 şubat 1970) ünlü ingiliz filozofu.

mantık ve matematik alanında çığır açıcı çalışmalar gerçekleştiren bertrand russell, whitehead’le birlikte principia mathematica adlı ünlü matematik kitabını yazmıştır. o, matematiksel mantık alanındaki çalışmalarını daha sonra felsefe alanına yansıtmış ve bu çerçeve içinde mantıksal atomculuk öğretisini geliştirmiştir. buna göre, russell sisteminin en basit tümcelerine atomik önermeler adını vermiş ve bu önermeleri, daha kompleks tümcelere karşılık moleküler önermelerden ayırmıştır. o, moleküler önermelerin birbirlerine ve, veya, ise, ancak ve ancak gibi mantıksal eklemlerle bağlanan atomik önermelerden meydana geldiğini söylemiştir. russell söz konusu mantıksal öğretiyle, belli bir metafiziksel görüşe ulaşmıştır. başka bir deyişle, onun mantık öğretisiyle metafiziği arasında çok yakın bir ilişki vardır. ona göre, biz söz konusu matematiksel mantıktan, felsefi analizden yararlanarak, dünyayı meydana getiren bileşenler hakkında sağlam bir fikir sahibi olabiliriz. o, matematiksel mantığının, dünyanın şeyler, bireyler, basit öğeler çokluğundan meydana geldiği inancı için sağlam bir destek olduğunu düşünmüştür. dünya tek bir tözden oluşmaz, fakat çok sayıda ayrı ve tikel şeylerden meydana gelir. üstelik, bu basit öğeler, idealistlerin düşündüğü gibi, tinsel bir yapıda değildir. bunlar basit oldukları ve yalnızca varoldukları için, kendilerinde hiçbir niteliğe sahip değildirler. onlar, olgular adı verilen kompleks yapılar içinde ortaya çıkar ve bunlardan bazıları fiziki, bazıları da tinsel bir nitelik taşır. bilgi kuramı bakımından ampirizmi benimseyen russell, betimleme yoluyla bilgi ve tanışıklık yoluyla bilgi olmak üzere iki ayrı bilgi türünden söz etmiş ve bunların deneysel bilgimizin temelini meydana getirdiğini savunmuştur.

louis de bernières ingiliz yazar

1954 yılında londra’da doğdu. manchester üniversitesi’nde öğrenim gördü. kolombiya’da öğretmenlik, sığır çobanlığı, bahçıvanlık ve araba tamirciliği yaptı. 1991’de yayımlanan ilk romanı the war of don emmanuel’s nether parts ile commonwealth writers ’en iyi ilk kitap’ ödülü’nü, ikinci romanı senor vivo and the coca lord ile 1992’de yine commonwealth writers ’en iyi kitap’ ödülü’nü aldı. halen londra’da yaşayan bernières, yüzbaşı corelli’nin mandolini kitabıyla 1995 yılında bu kez commonwealth writers ödülü’nü aldı. 1993’te granta dergisi tarafından "en iyi 20 genç ingiliz romancısı" ödülüne layık görülen bernières’in yunanistan’ın kefalonya adasında geçen yüzbaşı corelli’nin mandolini adlı romanı avrupa’da, deyim yerindeyse bir fenomen oldu. yüzbaşı corelli’nin mandolini, hollywood tarafından filme alındı.

en son romanı kanatsız kuşlar (birds without wings), anadolu’da fethiye yakınlarında eskibahçe adlı bir sahil kasabasında yaşayan müslüman ve hıristiyan ailelerin fertlerini, iç içe barış içinde yaşamlarını, aşklarını, dramlarını, anadolu topraklarında yaşanan savaş yıllarını konu alan bir romandır. kitabın diğer bir özelliği, bu romana paralel olarak mustafa kemal atatürk’ün selanik’te doğumundan, kurtuluş savaşı yıllarına kadar yaşamını detaylı biçimde ele almasıdır.

julian patrick barnes (1946,-) ingiliz yazar. çağdaş ingiliz edebiyatının önemli isimlerinden olan barnes, sözlükbilimci, gazeteci ve televizyon eleştirmeni olarak çalışmıştır.

dan kavanagh takma adıyla polisiye romanlar yazan barnes, flaubert’in papağanı (flaubert’s parrot-1984) isimli romanı ile tanındı.

barbara nadel, ingiliz bir polisiye ve romantik kitaplar yazarıdır. essex’te oturur. "çetin ikmen" polis karakterini yaratıp, onun hakkında 8 kitaplık bir seri yazmıştır. ailesi türkiye’de yaşadığı için her yıl türkiye’ye tatile gelir. ayrıca 2005 yılında "deadly web" romanı ile dagger awards en iyi roman ödülüne aday olmuştur.

arthur ignatius conan doyle (d. 22 mayıs 1859 – ö. 7 temmuz 1930) iskoç yazar, tıp doktoru.

polisiye edebiyatın önemli temsilcilerinden biridir. dedektif sherlock holmes karakteri ile tanınır. polisiye romanlar dışında bilim kurgu hikayeleri, tarihi romanlar, oyunlar ve şiirler yazmıştır.

yarattığı holmes karakteri kendi ününü geçmiş ve conan doyle bir noktada holmes yazmayı bırakmış ve kahramanını son soruşturma adlı öyküde öldürmüştür. ancak yoğun tepkiler üzerine kahramanını bir yıl geçtikten sonra tekrar diriltmek zorunda kalmıştır.

conan yazarın ikinci adı olmasına rağmen daha sonraki yıllarda soyadı olarak kullanmayı tercih etti.

andrew mango (d. 1926, istanbul) ingiliz-rus kökenli varlıklı bir ailenin üç oğlundan biri olan ingiliz yazar. bbc’de on dört yıl boyunca türkçe yayınlar bölümünün yöneticiliğinde bulundu.

andrew mango istanbul’da doğdu. dil öğrenimini, londra’daki school of oriental studies’de farsça ve arapça öğrenerek geliştirdi. büyük iskender olayının islamiyet içinde yer alan biçimleri üzerine yaptığı araştırmayla doktorasını verdi. 1947’de öğrenciyken katıldığı bbc’de on dört yıl boyunca türkçe yayınlar bölümünün yöneticiliğinde bulundu. burada güney avrupa ve fransızca yayınlar müdürüyken 1986’da emekliye ayrıldı. o günden bu yana, bütün çalışmalarını türkiye’yle ilgili konularda araştırmalara ayırıyor. sık sık türkiye’yi ziyaret eden andrew mango londra’da oturuyor. mango’nun, türkiye’yle ilgili ilk yazısı 1957 yılında political quarterly adlı dergide yayınlandı. turkey ve discovering turkey adlı tanıtıcı çalışmalarını turkey: the challenge of a new role (1994) adlı kitabı izledi. türkçe’de atatürk (modern türkiye’nin kurucusu) 2000 yılında yayımlandı.

lord alfred tennyson (5 ağustos 1809, somersby, lincolnshire - 6 ekim 1892), rahip bir din adamı olan george clayton tennyson’ın oğlu olarak dünyaya geldi. okula gitti isede başarısız olan alfred, okuma yazmayı ve temel eğitimi babasından aldı. küçük yaşlarda edebiyatla tanışan alfred’in çok sayıda edebi eseri vardır.

alan moore, 1953 northampton, ingiltere doğumlu yazar ve çizgiroman yazarıdır. frank miller ile birlikte çizgiroman dünyasını değiştiren sanatçı olarak anılmaktadır. yazdığı birçok çizgiroman hollywood tarafından filme çekilmiştir.

alan hollinghurst (26 mayıs, 1954 doğumlu), the line of beauty adlı romanıyla 2004 man booker ödülü’nü kazanan ingiliz yazar.

lady mary wortley montagu (26 mayıs 1689-21 ağustos 1762) ingiliz yazar ve osmanlı döneminde ingiltere tarafından istanbul’a elçi olarak atanan edward wortley montagu’nun eşiydi.

lady mary 1689 yılında londra’da soylu bir ailenin kızı olarak dünyaya geldi. çocukluk yıllarında şiir yazmağa başladı ve latince öğrendi. kendisinde 11 yaş büyük bir politikacı olan edward wortley montagu’ya aşık oldu. babasının onayını almadan 1712 yılında edward wortley montagu’yla evlendi. 1716 yılında eşi ingiltere’nin osmanlı elçisi olarak atandı. lady montagu eşi ve oğluyla birlikte istanbul’a geldi. lale devrinin başlangıcına rast gelen bu dönemde 2 yıl istanbul’da kaldı. ingiltere’deki arkadaşlarına istanbul’daki izlenimlerini en ince ayrıntılarıyla anlatan birçok mektuplar yazdı. 1718 yılında eşiyle birlikte londra’ya geri döndü ve sosyetenin aranan bir üyesi oldu. hikayeler ve çeşitli konularda makaleler yazdı. diğer soylularla çeşitli konularda topluma açık tartışmalara girdi. bazı görüşlerinlerden dolayı feminizmin ilk savunucularından biri olarak kabul edilmektedir. 1738 yılında venedikli kont francesco algarotti’ye aşık oldu. eşi ve çocuklarını terkederek italya’ya gitti. kont algarotti’yle aralarının bozulmasına rağmen yaşamının geri kalan bölümünün çoğunu italya’da geçirdi. 1762 yılında londra’da öldü.

lady montagu’nun istanbul’da yazdığı mektuplar ölümünden sonra 1763 yılında kitap halinde yayınlandı ve avrupa’da ilgiyle okundu. bu mektuplar turkish embassy letters adı altında halen basılmaya devam etmektedir ve türkçe’ye de tercüme edilmiştir [1]. bu mektuplar genelde osmanlı toplumunu olumlu bir şekilde yansıtmaktadır. avrupa’lıların osmanlılar hakkındaki önyargılarını düzeltmek için çaba göstermiştir. lady montagu çiçek hastalığı geçirmişti ve yüzünde hastalığın izleri kalmıştı. ingiltere’de henüz bulunmayan çiçek aşısının istanbul’da yaygın bir şekilde kullanıldığını hayretle gördü ve hemen 2 çocuğunu istanbul’da aşılattı. istanbul’dan yazdığı mektuplarla ve londra’ya döndükten sonra bizzat kendisi çiçek aşısını ingilizlere tanıttı. osmanlı uygarlığını övdü. osmanlıların kadınlara verdiği değeri anlattı.

maria fyodorovna, rusya’nın imparatoriçesi (dancası: marie sophie frederikke dagmar (d. 26 kasım 1847 - ö. 13 ekim 1928) danimarka’nın 9. christian’ının ve hesse’nin kızı louise’nin ikinci kızı olarak dünyaya geldi. rusya’nın 3. alexander’ıyla olan evliliğinden sonra maria feodorovna adıyla rusya imparatoriçesi oldu. çocukları rusya’nın son hükümdarlığında bulunmuş, 2. nicholas’dan sonra 10 yıl daha yaşamıştır.

maria theresa, (d. 13 mayıs 1717 – ö. 29 kasım 1780) habsburg hanedanının devleti bizzat yöneten tek imparatoriçesidir. 1740 yılından ölümüne kadar geçen süre içinde macaristan ve bohemya kraliçesi ve avusturya arşidüşesi idi. ayrıca kocası i. francis kutsal roma imparatoru seçildikten sonra kutsal roma imparatoriçesi olarak da kabul edildi. maria theresa zamanında dünyanın en güçlü kadınlarından biriydi. kutsal roma imparatoru ii. leopold’un ve fransız ihtilali’nde idam edilen fransa kraliçesi marie antoinette’in annesi.

siyaksares, mö.550 yıllarında yaşamış olan, medya devletinin en güçlü kralı. siyaksares, asurlular’ı yenerek şimdiki afganistan, iran, pakistan ve türkiye´nin de içinde bulunduğu topraklarda güçlü bir imparatorluk kurdu.

shutruk nahunte elam imparatorluğu’nu m.ö. 1185-1155 arası yöneten güçlü kraldır.

imparator kulübü adlı filmde insanlığa katkıda bulunmadığından hatırlanmayan kral olarak refere edilmiştir.

erik magnusson prestahatare (papazlardan nefret eden) (1268 - 1299), 1280-1299 arasındaki norveç kralıdır.

magnus lagaböte ile kral naibeliği yapmış olan danimarka’lı prenses ingeborg’un oğlu. norveç kilisesinin hak ve ayrıcalıklarını çok geniş bulan naiplik “konsey”i, baş psikopos jon raude ile anlaşmazlığa düştü ve başpsikopos gönderildiği sürgünde öldü. 1282’de erik, kilise gücünü büyük ölçüde kısıtlayan kararları onaylamak zorunda kaldı. ülke çapında kendini kabul ettiren hansa birliği’ne karşı mücadele etti, ama sonuç alamadı.

ratu seru epenisa cakobau (1815-1883) fijili şef ve yerel diktatördür. ülkesinin savaş halinde olan kabilelerini kendi liderliğinde birleştirmiş ve tui viti (fiji kralı) olarak 5 haziran 1871’den ülkesini birleşik krallık’tan kraliçe viktorya’ya 10 ekim 1874’de bırakana kadar hüküm sürmüştür.

cakobau babası ratu tanoa visawaqa’nun yerine bau vunivalusu (üstün şef) olarak 8 aralık 1852’de geçmiştir. bau’nun fiji’nin geri kalanında hükmetme yetkisi olduğunu iddia ederek, gerçekte fiji kralı olduğunu iddia etmiştir. ancak, cakobau’nun iddiası diğer şefler tarafından kabul görmemiştir, ve onu sadece eşitler arasından ilk olarak saymışlardır. bu nedenle adayı kendi yetkisi altında birleştirmek için neredeyse ondokuz yıl devamlı savaş halinde olmuştur. 1865’de cakobau’nun genel kongre başkanı olduğu viti’nin bağımsız krallıklar birliği kurulmuştur. ancak iki yıl sonra, birlik bau krallığı ve lau birliği olarak bölünmüştür, cakobau ilkinin krallığı olduğunu varsaymaktadır. yabancı yerleşimciler tarafından desteklenmiştir ve sonunda birleşik fiji krallığını 1871’de kurmayı başarmıştır ve levuka’yı başkent yapmıştır. meşruti monarşi kurmaya karar vermiştir ve ilk yasama meclisi aynı yılın kasım ayında toplanmıştır. yasama meclisinin ve kabinenin her ikisinde de yabancılar hakim durumdaydı.

amerika birleşik devletleri hükümeti cakobau’nun birleşmiş fiji üzerindeki krallık iddiasını diğer şefler tanımadan çok önce tanımıştır. ancak uzun vadede, bu onun iyiliğine olmamıştır. amerika hükümeti 1849’da (cakobau vunivalu olmadan önce) nukulau adası’nda amerikan konsolosu john brown william’ın evine yapılan kundakçılık saldırısından sorumlu tutmuştur ve 44.000 $ tazminat istemiştir. rewan şeflerinin sebep olduğu borcu ödeyememiş ve amerikalıların istila ve ilhakından korkan cakobau adayı birleşik krallık’a bırakmaya karar vermştir. ayrıca britanya hükmünün medeniyeti ve hristiyanlığı fiji’ye getireceği umuduyla harekete geçmiştir. eski yamyam cakobau, 1854’de yamyamlığı bırakarak hristiyanlığa geçmiştir. fiji’nin üstün şefi durumunu bau vunivalusu olarak korumuştur ve 1883’deki ölümüne kadar sakin bir hayat sürmüştür.

cakobau ismi fiji’de bugün şereflendirilmektedir, ülkenin önde gelen kişilerinin birçoğu cakobau’nun doğrudan akrabasıdır. büyük torunu ratu sir george cakobau, fiji’nin ilk doğma büyüme genel valisidir (1973 - 1983). diğer bir akrabası, adi litia cakobau’nun kadın tarafından akrabası fiji temsilciler meclisi sözcüsü ratu epeli nailatikau’dur. ratu sir kamisese mara modern fiji’nin kurucu babası da cakobau’nun soyundandır, ancak erkek soyundan değil. fiji’nin siyasi, akademik ve askeri seçkinleri cakobau soyundan gelmektedir.

friedrich barbarossa ya da i. friedrich (d. 1122 – ö. 10 haziran 1190) 12. yüzyılda yaşamış almanya kralı ve kutsal roma cermen imparatoru. hohenstaufen hanedanı üyesi olan friedrich barbarossa 4 mart 1152’de almanya kralı oldu. 18 haziran 1155’de de kutsal roma cermen imparatoru ilan edildi. 1189 yılında üçüncü haçlı seferi’nde çıktı. 1190 yılında anadolu topraklarında ilerlerken göksu nehrinde boğularak öldü.

danzig’de doğmuştur. banker olan babasının, çocukluğunda ölmesi üzerine annesiyle birlikte weimar’a göç etmiş, öğrenimini bu şehirde tamamlamıştır. uzun yıllar berlin üniversitesinde okutmanlık vazifesinde bulunmuş, 1831 tarihinden itibaren frankfurt’a çekilerek eserleriyle uğraşmağa başlamıştır. çok çalışkan ve enerjik bir insan olan schopenhaur, pesimist filozoflardandır. bütün felsefesini tasarım ve irade üzerinde kurmuştur. ona göre dünya, ancak bir zekâ içinde tasarlanmış olarak kabul edilebilir. irade, bu tasarlanmış dünyanın dayanağıdır. bu irade, yaşamak isteği eğilimi ile kendini gösterir, fakat bu gayretin yanında ıstırap vardır. hegel ve scheling ve fichteye karşıt bir filozoftur.

murat hüdavendigar tarafından 1365 yılında yaptırılmıştır. orduevinin tam karşısındadır. aslen eski bir kilisedir. zaten bu durum mimarisinden de kendini belli etmektedir. bursa’daki gayri müslimlerin sultan 1. murad’ın kendilerine gösterdiği büyük anlayıştan ötürü kendi rızaları ile camiye çevrilmesi istemişlerdir. bursa’daki gayri müslüm ve müslüman toplumun barış ve huzur içinde yaşadığının en önemli kanıtlarından biridir.

has odabaşı camii: 16. yüzyıldan kalma tarihi bir camidir. etrafındaki yerleşim bölgesi de odabaşı semti olarak adlandırılır. çapa’ya çıkan başvekil caddesi ile küçükhamam semti arasında yer alır. semt kocamustafapaşa’ya bağlıdır.