goetica

philip milton roth (doğum 19 mart 1933, new jersey, abd) amerikalı yazar. kitaplarında çoğunlukla yahudi karakterler ve anti-semitizm konularını işlemesiyle tanınır.

paul auster (1947, newark, new jersey) abd’li roman yazarı, şair ve senarist.

paul auster, 1947 yılında abd’nin new jersey kentinde doğdu. columbia üniversitesi’nde ingiliz, fransız ve italyan edebiyatı üzerine eğitim alan, 1971-1974 yılları arasında fransa’da yaşayan ve geleneksel kitap konularının dışına yüksek bir başarıyla çıkıp,yaratıcılığın sınırlarını genişletebilmiş olan auster’in başlıca yapıtları arasında new york üçlemesi, yalnızlığın keşfi, yanılsamalar kitabı, kırmızı defter, leviathan, kehanet gecesi, duman, yükseklik korkusu,yazı odasında yolculuklar bulunuyor.

2006 yılında ispanya’nın saygın ödüllerinden olan asturias ödülü’nü edebiyat dalında paul auster kazandı. 26’ncısı düzenlenen “asturias prensi” ödüllerinde, aralarında orhan pamuk ’un da yer aldığı 18 ülkeden 26 yazar edebiyat dalında aday gösterilmişti.

samuel langhorne clemens (30 kasım 1835 – 21 nisan 1910), daha çok takma adı mark twain olarak bilinir, amerikan mizahçı, satirist, roman yazarı, yazar ve öğretmen.

finansal ve iş hayatı ile ilgili konularda başarısız olsa da, mizahı ve nükteleri keskindi. mark twain halk arasında popüler birisiydi. kariyerinin zirvesinde döneminin en önemli amerikan ünlüsü olduğu düşünülür. 1907’de jamestown sergisinde kalabalık onu bir an görmek için uğraşmıştır. william dean howells, booker t. washington, nikola tesla, helen keller ve henry huttleston rogers gibi birçok ünlü arkadaşı vardı. arkadaşı william faulkner twain’i "ilk gerçek amerikan yazarıdır, ve biz hepimiz onun sadece varisleriyiz" diyerek onurlandırmıştır. twain 1910 yılında öldü ve elmira, new york’a gömüldü.

en ünlü romanları tom sawyer’ın maceraları ve huckleberry finn’in maceraları adlı romanlarıdır.

jean marie auel (doğum 18 şubat 1936, chicago) yazar.

kitaplarında tarih öncesi çağları anlatmıştır, o zamandaki insanların yaşayış biçimlerini geleneklerini ve bu geleneklerinin günümüzdeki yansımalarını irdelemiştir. kapsamlı çalışmaları dünya çapında arkeologların ve antropologların saygısını kazandı. kitapları 20 dile çevrildi ve toplam 35 milyondan fazla sattı.

5 kitaptan oluşan yeryüzü çocukları serisini yazmıştır. dizinin ilk kitabi olan magara ayısı klanı piyasaya çıktığı 1980 yılından itibaren büyük başarılar kazandı ve yıllarca çok satanlar listelerinde kaldı.

charles brockden brown (d. 17 ocak 1771, philadelphia - ö. 22 şubat 1810), abd’li romancı ve gazete yazarı.

edebiyatla uğraşmak için avukatlığı bıraktı, fransız devrimi’ne ve w. godwin’in reformcu eserlerine büyük bir hayranlık duydu. denemeler ve siyasi yazıların yanı sıra romanlar da yazdı. kadın haklarını savunan the dialogue of alcuin (1797) adlı eserinden sonra, bir karından-konuşma hikayesine dayanan wieland or the transformation (wieland veya değişim) (1798) ile başarıya ulaştı.

bazı yönleriyle j. f. cooper, e. poe ve hawthorne’un öncüsü sayılır. davranışları ve sosyal kuramlarından ötürü "amerikan godwin’i" diye anılır.

isaac asimov, (2 ocak 1920 - 6 nisan 1992) rus asıllı amerikalı yazar ve biyokimyacı.

pek çok konuda yapıtları olmasına karşın, bilim kurgu eserleri ve popüler bilim kitapları ile tanınmıştır. kurgu olmayan çok sayıda eserinin yanısıra fantezi dalında da yazmıştır. dewey ondalık sınıflandırma sistemindeki felsefe hariç tüm ana dallarda eserleri vardır. asimov ortak görüşle bilim kurgu dalının ustasıdır, robert a. heinlein ve arthur c. clarke ile birlikte yaşadığı dönemde "üç büyük" bilim kurgu yazarından biri olarak kabul edilmiştir.

mary wollstonecraft (ingiltere, 1759 - 1797) ingiliz yazar


mary wollstonecraftmary wollstonecraft altı çocuklu bir ailenin ikinci çocuğu olarak 27 nisan 1759’da londra’da doğdu. dokumacıyken çiftçiliğe yönelen ama başarılı olamayan babası, şiddet düşkünü bir adamdı ve sonunda da alkole sığınmıştı. kız çocukları okula gönderilmediği için okuma yazmayı yaşlı bir kâhyadan öğrenen mary, o dönemde kız çocuklarının geçimlerini sağlamaları için tek geçerli yol olan evlenmeye sıcak bakmadığı için evden ayrıldı.

o zamanlar kadınlara açık olan meslek ya da uğraşların hemen hepsine el attı: zengin kişilere çeşitli gezi ve etkinliklerinde ücret karşılığı refakat etme, mürebbiyelik, öğretmenlik, okul müdireliği, toplumsal eleştiri ve roman yazarlığı. çocuk bakıcılığı yaptığı dönemde yazdığı mary adlı uzun hikaye ve kız çocukların eğitimi adlı kitabı ünlü yayınevi fleet - street tarafından basılır. yayıncı joseph johnson, fikirlerinden ve özgürlük anlayışından etkilendiği wollstonecraft’ı yayınevinde editör olarak işe alır. kendi kendine fransızca, almanca ve italyanca öğrenen wollstonecraft genelde tercüme yapmaktaydı.

1790’da otuzbir yaşında iken birden bire üne kavuştu. fransız devrimine karşı olan felsefeci ve politikacı edmund burke’e karşı "insan haklarının korunması" başlıklı bir yazı yayımladı ve bu olay sonrasında kendisine jüponlu sırtlan lakabı takıldı.

iki yıl sonra, 1792’de fransız devlet adamı talleyrand’a ithaf ettiği kadın haklarının savunması adlı kitabını yayınladı. altı haftada yazdığı bu kitabında insan hakları bildirgesi’ni temel almakta, görüş ve düşünceleriyle fransız devriminin görev ve amacına hizmet etmektedir.

"kadının ufkunu genişleterek güçlendirin aklını; körü körüne itaat sona erecektir; ancak, iktidar her zaman körü körüne itaate ihtiyaç duyduğundandır ki zorbalar ve şehvet düşkünleri, haklı olarak karanlıkta tutmaya çalışırlar kadını; çünkü bunlardan birincisinin tek istediği bir köledir, ikincisinin istediği ise elinde tutacağı bir oyuncak."

daha önce de böyle düşünen pek çok kadın olsa da bu ve daha pek çok görüşü kadın hakları’nın savunulmasında bu kadar açık ve dolaysız bir şekilde ve daha da önemlisi yüksek sesle söyleme cesaretini ilk defa wollstonecraft göstermiştir.

1795’de yayımcısı aracılığıyla tanıştığı ve dönemin çok satan kitaplarından olan "siyasi adalet"in yazarı william godwin’le evlendi ve otuzdokuz yaşında, ikinci kızının ( frankestein’nin yazarı mary shelley) doğumundan on gün sonra öldü.

william stoddart (d. 25 haziran 1925, carstairs, iskoçya) perennial felsefenin önemli yazarlarından ingiliz tıp adamı ve yazarı. din felsefesi alanında kitapları ve çok sayıda makalesinin yanısıra stoddart, frithjof schuon ve titus burckhardt’ın kitaplarını fransızca ve almanca’dan ingilizce’ye aktarmıştır.

sir william gerald golding (19 eylül 1911 – 19 haziran 1993) ingiliz romancı ve şair.1911 yılında cornwall’de doğdu. oxford üniversitesini bitirdi. 1934 de poems yayınlandı. 1954 de sineklerin tanrısı ile ün kazandı. bu kitabından sonra yayınlanan kitapları (özellikle piramit) çok daha güçlü bir edebi yapıya sahip olmasına rağmen aynı etkiyi yaratmadı. 1980 de rites of the passage adlı eseriyle man booker ödülü’nü aldı. 1983’te isveç akademisi "gerçekle söylenceyi ustaca birleştiren, insanın ruhsal ve fiziksel boyutlarını derinlemesine inceleyen romancı bu yılın ödülüne layık görüldü" diyerek nobel edebiyat ödülünü william golding’e verdi. o dönemde ingiliz yazar john fowles, golding için "en iyi ingiliz yazar" demiştir. 1988 de "sir" ünvanını alan golding 1993 de ardında yarım kalmış bir roman bırakarak (the double tongue) kalp yetmezliğinden öldü.

walter charleton (1619-1707),ingiliz filozof, yazar, fizikçi. eğitimini oxford da yaptı. bilim, din, politika, tarih gibi değişik konularda yazdı. daha ziyade fizyoloji konusunda adını duyurdu. 1675 te a brief discourse concerning the different wits of men adlı eseri yayınlandı.

samuel pepys (okunuşu: samuel pi:ps) (d. 23 şubat 1633 - ö. 26 mayıs 1703) londra’da parlemento üyeliği yapmış bir donanma komutanıdır. 1660 - 1669 yılları arasında tuttuğu ayrıntılı günlükler ile yaşadağı döneme ilişkin bilgiler vermiştir. büyük veba salgını, büyük londra yangını ve ikinci hollanda - ingiltere savaşı’nı yaşayan pepys’in yazdıklar 19. yüzyılda yayınlanmıştır.

samuel butler (1895 - 1902) ingiliz yazar.

babasına, ailesine, çevresindekilere, kiliseye karşı duyduğu nefre ve öfke nedeniyle yeni zelanda’ya gitti (1859) ve orada koyun yetiştirerek servet edinip ingiltere’ye döndü(1864). yazdığı eleştiri kitapları, romanlarıyla darwin kuramını, kilise öğretisini, victoria döneminin ütopyacı felsefesini hicvetti; hristiyanlıktaki mucizeleri alaya aldı. çağının en nefret edilen, fakat okunan bir yazarı oldu.


başlıca eserleri:

canterbury yerleşim merkezinde ilk yıl (1863)
isa’nın dirilmesi kanıtı üzerine eleştirisel bir araştırma (1865)
erewhon (1872)
adil sığınaklı (1873)
yaşam ve alışkanlık (1878)
eski ve yeni evrim (1879)
blinçsiz bellek (1880)
erewhon’u ikinci ziyaret (1901)
tüm canlı yaratıkların yolu (1903)
bilinen tanrı ile bilinmeyen tanrı (1909)

salman rüşdi (rushdie), 19 haziran 1947, bombay, hindistan) hint asıllı ingiliz yazar ve romancıdır.

romanlarının çoğu hindistan’ı konu alır. anlatımı, mit ve fantaziyi gerçeklik ile iç içe geçiren bir tarzdır. bunun yanında günter grass, mikhail bulgakov gibi isimlerden de etkilenmiştir. booker ödülü yanında birçok ödül sahibidir.

salman rüşdi, urduca ve ingilizce konuşan müslüman bir ailenin oğlu olarak 1947’de (bağımsızlıktan iki ay önce) bombay’da doğdu. 1961’de lise eğitimi için ingiltere’ye gönderilen rüşdi’nin ailesi, 1964’te diğer müslümanlarla birlikte zorunlu olarak pakistan’a göç etti ve karaçi’ye yerleşti.

cambridge’de tarih eğitimi gören rüşdi, fantastik bir bilimkurgu denemesi olan ilk romanı grimus (1975) ile eleştirmenlerin dikkatini çektikten sonra, geceyarısı çocukları (metis, 2000) romanıyla (1981 booker, 1982 james tait black, 1993 booker of bookers ödülleri) dünya çapında ün kazandı. hindistan tarihi ve politikasına eleştirel yaklaşımı nedeniyle hindistan’da yasaklanan bu romanı, bu kez pakistan’da aynı akıbete uğrayan utanç (metis, 2005) izledi. nikaragua anılarını aktardığı the jaguar smile’ın (1987, jaguar gülüşü, pencere, 1989) ardından yazdığı the satanic verses (1988, şeytan ayetleri) ile 1988 whitbread ödülünü kazandıysa da müslümanlığa hakaret ettiği gerekçesiyle kitap hindistan ve güney afrika’da yasaklandıktan sonra humeyni tarafından yazar hakkında ölüm fetvası verildi.

londra’da 1817’de doğdu. dil bilgini, mütercim, sözlük yazarı. türk dilini en iyi bilen yabancı. 1826’da istanbul’da bahriye’de ingilizce muallimi idi. 1838’de sadrazam mütercimi oldu. 1840’tan sonra hariciye nezareti tercümanı olarak bütün dış temasların çevirisini yürüttü. 1853’de ingiltere’ye döndü, dışişlerinde doğu dilleri tercümanlığı yaptı. royal asiatic society derneği üyeliğine seçildi, sir unvanı aldı. sözlükleri basıldı. 1892’de vefat etti.

ingiliz yönetmen, ressam ve roman yazarı. 1942’de gallerde doğdu. ressim eğitimi aldı. çeşitli sergiler açtı. deneysel film çalışmaları yaptı. orta metrajlı filmleriyle film festivallerinde beğeni kazandı.

marco pallis 1895 yılında liverpool’da yaşayan yunan bir çiftin çocuğu olarak dünyaya geldi. harrow ve liverpool üniversitelerinde öğrenim gördü.

i. dünya savaşında ingiliz ordusunda hizmet verdi. arnold dolmetsch ile müzik çalıştı ve perennialist yazarlar ananda coomaraswamy ve rené guénon’dan etkilendi.rené guénon’u kahire’de ziyaret etti ve iki kitabını arkadaşı richard nicholson ile birlikte ingilizce’ye tercüme etti.

1923’de bir dağcı grubuyla güney tibet’e gitti. sikkim ve ladakh manastırlarında kaldı ve tibet geleneğiyle ilgilendi. ii. dünya savaşından sonra seylan ve güney hindistan’a gitti ve ramana maharshi’den darşan almak üzere tiravunnamalai’ye gitti. shigatse yakınlarındaki tibetli lamalardan eğitim gördü ve thubden tendzin adını alarak tibet manevi geleneğine dahil oldu.

1950’de ingiltere’ye dönüşünde richard nicholson ve diğer bazı müzisyenlerle birlikte ilk dönem ingiliz müziğini araştırdı ve bu grupla birlikte konser turları yaptı.

pallis tibet’te yaşadığı tecrübeleri ve tibet geleneği ve metafiziği hakkındaki bilgilerini "peaks and lamas" (1939) ve "the way and the mountain" (1960) kitaplarında dile getirdi. pallis journal studies in comparative religion adlı yayın organında daha sonra bir kısmı "a buddhist spectrum" (1980) adlı eserde kitaplaştırılacak makaleler yazdı.

george orwell, asıl adı ile eric arthur blair (25 haziran 1903 – 21 ocak 1950), 20. yüzyıl ingiliz edebiyatının önde gelen kalemleri arasındadır. bin dokuz yüz seksen dört adlı romanı ve bu romanda yarattığı big brother (büyük birader) kavramı ile tanınır.

orwell’ın hayatı, sonradan yazılarını etkileyecek olan deneyimlerle doludur. eton koleji’nden mezun olduktan sonra, o sırada bir ingiliz sömürgesi olan burma’da bulunmuş; kısa süreliğine adanın polis teşkilatında görev yapmıştır. bu memuriyet döneminde şahit olduğu acımasız uygulamalar, emperyalizme karşı geliştirdiği derin öfkeye katkıda bulunmuştur.

gençlik döneminde fransa’da bulunmuş, türlü mesleklerde çalışmış, para sıkıntısı gerek yazarlığa başlamadan önce, gerekse ilk yapıtlarını kaleme aldığı yıllarda yakasını bırakmamıştır.

neil richard gaiman (10 kasım 1960, portchester, hampshire) birçok çizgiromanı da kapsayan birçok fantazi ve bilim kurgu yapıtının yazarıdır. ingiliz olmasına karşın 2005 itibariyle minneapolis, minnesota yakınlarında oturmaktadır. mary t. mcgrath’le evli olup holly, maddy ve michael isimlerinde üç çocuğu vardır.

minette walters, (d. 26 eylül 1949) ingiliz yazar.

ingiltere’de dorset’te kocası ve iki çocuğuyla yaşayan yazar, yayın dünyasına bir dergide editörlük yaparak girdi.halen zamanını yalnızca yazarlığa ayıran minette walters, "buz odasındaki ölü" ile en iyi ilk polisiye roman dalında 1992 yılının crime writers’ association john creasey ödülü’nü aldı. ikinci romanı "heykeltraş", eleştirmenler tarafından yılın en sürükleyici ve güçlü romanlarından biri olarak değerlendirildi ve 1993 yılında abd’nin en iyi polisiye romanı olarak edgar allen po ödülü’nü kazandı. 1994’te "kanlı miras" adlı romanıyla crime writers association gold dagger ödülü’nü aldı. yazarın ilk beş romanı bbc televizyonuna uyarlandı.

mary wollstonecraft godwin shelley (d. 30 ağustos 1797 - ö. 1 şubat 1851), yazdığı romanlarla ünlü ingiliz yazar.

1797 yılında londra’da doğdu. babası william godwin, radikal siyasal görüşleriyle tanınan bir yazar, annesi mary wollstonecraft ise dönemin etkili bir kadın hakları savunucusuydu. annesi doğumu sırasında ölünce, babası tarafından büyütüldü ve doğal olarak ondan ve arkadaş çevresinden oldukça etkilendi. bu şartlar altında edebiyat ve felsefe’nin başlıca ilgi alanları olması kaçınılmazdı. çocukluğunun büyük bölümünü kitap okuyarak, hikayeler yazarak geçiren mary 1814’de, dönemin en gözde romantik şairlerinden percy bysshe shelley’e aşık oldu. percy shelley’in evli olması nedeniyle isviçre’ye kaçmak zorunda kaldıklarında mary henüz 17 yaşındaydı. babası william godwin bu ilişkiye karşı çıktı. iki sevgili, percy’nin eşinin 1816’da ölümünden sonra londra’ya dönüp evlenebildiler. ardından italya’ya yerleştiler.

frankenstein’in düşüncesi; mary’de, 1816 yazında yarı uyanık olarak gördüğü bir kabus sebebiyle oluştu ve hikayeyi geliştirmesi için eşi tarafından desteklendi. frankenstein ya da modern prometheus 1818 başlarında yayımlandı. romanın doğuşunda, ingiltere’deki sanayi devrimi’nin, locke ve hobbes gibi düşünürlerin etkisini de görmek mümkündür.1822 yılında eşini bir tekne kazasında kaybeden mary, londra’ya döndü ve 1851 yılında ölünceye kadar profesyonel yazarlık yaptı.

frankenstein; kuşaktan kuşağa bir korku klasiği olarak aktarılsa da, öyküde doğrudan korkuya yapılan bir gönderme yoktur aslında. katil, canavar denilen yaratık ve yaratıcısı dr. frankenstein kurbandır aslında. modern çağa ve rasyonel aklın egemenliğine karşı romantik başkaldırının metaforudur onlar. yani toplum dışına itilen, kendi savaşını veren ve bu savaşta yenilen farklı insanların acıklı öyküsüdür.

daha çok frankenstein ile anılan mary shelley ayrıca, lodore, falkner ( 1837 ), perkin warbeck ve insanlığın yavaş yavaş yok oluşunu inceleyen ve 1826 da yayımlanan futurist bir roman olan the last man’in de yazarıdır.