(bkz: bob ross) isimli hayatin anlamini cozmus amcanin trt2 de resim yaparken kullandigi renklerden biri. digeri de titanyum beyazi ve krimson kirmizisidir.
(bkz: naturmort)
nature=doga
mort=olu,olmus.
resimdeki anlami canli olmayan doganin cizimidir. yani bir elma sepette olursa naturmort, agacta olursa doga resmi olur.
mort=olu,olmus.
resimdeki anlami canli olmayan doganin cizimidir. yani bir elma sepette olursa naturmort, agacta olursa doga resmi olur.
minibus soforu. cumle icinde kullanimi:
-sss, kaptan yirmi milyon uzeri vardi.
-sss, kaptan yirmi milyon uzeri vardi.
(bkz: juventus)
pir sultan abdal siiri.
hayalin gonlumde elif lam yazar
dem gelir gecer de devran eglenmez
felek vurdu kirdi burcu barini
yel eser savrulur harman eglenmez.
dunya dedikleri bir sanik yaydir
evveli toy dugun ahiri zaydir
dunya dort kapili bir kervansaraydir
burda konup gocen sultan eglenmez.
yuregimde vardir dert ile yara
sogleyin tabibe bulsun bir cara
firsat elde iken katil katara
gocer, senin icin kervan eglenmez.
yuregimde vardir der ile firak
muradim bir didar, menzilim irak
bu dert ehline de bir derman gerek
derdi olmayanda derman eglenmez.
pir sultan abdal’im artiyor zarim
bir dem efendimsin bir dem sultanim
ugruna fedadir bu sirin canim
sensiz bu cihanda bu can eglenmez.
hayalin gonlumde elif lam yazar
dem gelir gecer de devran eglenmez
felek vurdu kirdi burcu barini
yel eser savrulur harman eglenmez.
dunya dedikleri bir sanik yaydir
evveli toy dugun ahiri zaydir
dunya dort kapili bir kervansaraydir
burda konup gocen sultan eglenmez.
yuregimde vardir dert ile yara
sogleyin tabibe bulsun bir cara
firsat elde iken katil katara
gocer, senin icin kervan eglenmez.
yuregimde vardir der ile firak
muradim bir didar, menzilim irak
bu dert ehline de bir derman gerek
derdi olmayanda derman eglenmez.
pir sultan abdal’im artiyor zarim
bir dem efendimsin bir dem sultanim
ugruna fedadir bu sirin canim
sensiz bu cihanda bu can eglenmez.
(bkz: pir sultan abdal) siiri.
be yarenler be kardaslar
gor neyledi zaman bizi
gozum yasini akitti
sel eyledi zaman bizi
can nice ayrilir tenden
ten nice ayrilir candan
ayak ayak nerdubandan
in eyledi zaman bizi
gelin gidelim zecrile
can kurban olsun asile
bir halden bimez cahile
kul eyledi zaman bizi
kimi baydir kimi fakir
yaradan mevla’ya sukur
ne akil kodu ne fikir
del’eyledi zaman bizi
pir sultan’im done done
dolu ictim kana kana
su yerde kim yana yana
dul eyledi zaman bizi
be yarenler be kardaslar
gor neyledi zaman bizi
gozum yasini akitti
sel eyledi zaman bizi
can nice ayrilir tenden
ten nice ayrilir candan
ayak ayak nerdubandan
in eyledi zaman bizi
gelin gidelim zecrile
can kurban olsun asile
bir halden bimez cahile
kul eyledi zaman bizi
kimi baydir kimi fakir
yaradan mevla’ya sukur
ne akil kodu ne fikir
del’eyledi zaman bizi
pir sultan’im done done
dolu ictim kana kana
su yerde kim yana yana
dul eyledi zaman bizi
pîr sultan abdal’in yasami uzerine, yazili kaynaklarda pek bilgi yoktur. dogum olum yillari bile bilinmiyor. yasami uzerine bilgiler, genellikle, kendi siirlerinden, halk soylentilerinden, kusaktan kusaga anlatilagelen menkibelerden, bir de yakinlarinin ya da baska ozanlarin onu anlatan siirlerinden cikarilir.
gene de bu yollardan epeyce bilgi edinilmistir, cunku pîr sultan, baglandigi tarikatin din anlayisini, dunya gorusunu yansitmakta ya da derinlestirmek icin soyut siirler yazan bir sanatci degildir, dogrudan dogruya basindan gecenleri, kavgasini, ozlemlerini, katlandigi acilari, yasaminin turlu yonlerini yansitan somut siirler yazmistir.
siirlerden, halk soylentilerinden cikarilan bilgilere gore, pîr sultan sivas’in yildizeli ilcesinin circir bucagina bagli banaz koyunde dogmustur. yildizdagi eteklerinde, circir’a kirk sekiz kilometre uzaklikta, denizden bin yedi yuz metre yuksekte, cogu tek katli kerpic evleri, soguktan korunmak icin yari yariyariya topraga gomulu bir koy...
banaz’da bugun de pîr sultan’in oldugu soylenen bir ev, onunde sairin yasadigi donemden kaldigina inanilan bir sogut agaci, agacin altinda, asâsinin ucuna takip horasan’dan getirildigine inanilan bir degirmen tasi vardir. pîr sultan yaz aylarinin guzel havalarinda bu tasin ustune oturup karisiyla sohbet edermis. koyluler bu evi, agaci, tasi kutsal sayarlar.
kizinin yaktigi agitta uzun boyluluguna, bicimliligine deginilen sairin asil adi, siirlerinde belirttigine gore, haydar’dir. bir yerde soyunun yemen’li oldugunu, bir yerde peygamber’in oz torunu oldugunu soyler, bir yerde de imam zeynel-âbidin’den "zeynel dedem" diye soz eder. uzmanlara gore, pîr sultan’in bu sozleri soylemesinin nedeni halk uzerindeki etkisini arttirmak icindir. muhammed peygamber soyundan geldiklerini, "seyyid"liklerini ileri surmek tarikat ululari arasinda bir gelenektir. genel kani, sairin iran’in dogusundaki turk yurdu horasan’dan, once iran azerbeycani’ndaki hoy kasabasina, oradan da anadolu’ya gocup sivas’a yerlesen bir turkmen soyundan geldigi yolundadir.
cocuklugu cobanlikla gecen pîr sultan’in okuma yazma bildigi anlasiliyor, ama bilgin bir kisi oldugu soylenemez. tekke egitimi cercevesinde kalmistir. halifeler tarihini, peygamber menkibelerini, evliya menkibelerini, tarikat kurallarini, yunus emre’yi, hatâyî’yi bilir. bunlar disinda, caginin bilimleriyle ilgilenmedigi gibi, divan edebiyati ile de ilgilenmemistir. siirlerinde yunan mitolojisinin, iran mitolojisinin izleri pek yoktur. ayrica, genel olarak butun tarikatlarin kaynaklandigi tasavvuf felsefesinin yuksek konularina da girmez.
soylentiye gore, pîr sultan’in uc oglu, bir kizi varmis. ogullarindan seyyit ali banaz koyunun ust yanindaki cam korusunda,pîr muhammed tokat’in daduk koyunde, er gaib de dersim’de gomuluymusler. adi sanem olan kizinin pîr sultan asildigi zaman soyledigi agit cok unludur. bazi uzmanlar bu agiti sanem’in agzindan bir tarikat ozaninin yazmis olabilecegini belirtirler. pîr muhammmed ise babasi gibi sairdir. delikanli iken attan duserek oldugu, pîr sultan’in "allah verdigini almaz dediler / bana verdigini aldi n’eyleyim" derken bu olaya degindigi soylenir. siirlerinden uzun yasadigi, cok cocugu bulundugu acikca anlasilan sairin, sagliginda iki ogul acisi gormus oldugunu ileri surenler de vardir.
pîr sultan alevî-bektasî tarikatindandir. tarikata girme arkadasi, yani musaibi, ali baba’dir. baglandigi tekkenin pîri ise, ahmet yesevî’nin anadolu’ya gonderdigi dervislerden koyun babanin tekkesinde, bektasîligin kurucusu haci bektas veli’nin tekkesinde posta oturmus, yani en ust makamlara getirilmis seyh hasan’dir.
pîr sultan, baglandigi tarikatca yalniz dinsel onder degil, devlet baskani olarak da gorulen iran sahlari adina, anadolu halkini osmanlilar’a karsi kiskirttigi,ayaklanmaya cagirdigi, belki de bir aayaklanmaya onculuk ettigi icin, sivas valisi hizir pasa’nin emriyle tutuklanmis, yolundan donmeyecegi anlasilinca da asilmistir.
soylentiye gore, asildigi yer sivas’da eskiden kecibulan adini tasiyan, sonra uzun sure daragaci diye anilan, simdi ise kepceli denilen yerdir. bugun sanayi carsisi’nin karsisinda mal pazari olarak kullanilan bu alanin gazhane bitisiginde, sira sogutlerin bitiminde bulunan, boyu bes metre, eni bir metreden fazla, bakimsiz toprak yigini onun mezaridir. ustundeki moloz taslar, asilmasi sirasinda hizir pasa’nin emriyle halkin attigi taslardir.
mezarinin, bir menkibeye gore erdebil’de, bektasî gelenegine gore de merzifon’da oldugu soylenir. daha baska soylentiler de vardir, ama gercege en yakin gorunen soylenti asildigi yere gomuldugu, yakinlarinin, tarikat erlerinin, hukumet baskisi yuzunden olusunu alip koyune bile goturemedikleridir.
siirlerinden, halk soylentilerinden cikarilan bu daginik bilgileri degerlendirebilmek icin, once, pîr sultan’in ne zaman yasadigini saptamak gerekir
gene de bu yollardan epeyce bilgi edinilmistir, cunku pîr sultan, baglandigi tarikatin din anlayisini, dunya gorusunu yansitmakta ya da derinlestirmek icin soyut siirler yazan bir sanatci degildir, dogrudan dogruya basindan gecenleri, kavgasini, ozlemlerini, katlandigi acilari, yasaminin turlu yonlerini yansitan somut siirler yazmistir.
siirlerden, halk soylentilerinden cikarilan bilgilere gore, pîr sultan sivas’in yildizeli ilcesinin circir bucagina bagli banaz koyunde dogmustur. yildizdagi eteklerinde, circir’a kirk sekiz kilometre uzaklikta, denizden bin yedi yuz metre yuksekte, cogu tek katli kerpic evleri, soguktan korunmak icin yari yariyariya topraga gomulu bir koy...
banaz’da bugun de pîr sultan’in oldugu soylenen bir ev, onunde sairin yasadigi donemden kaldigina inanilan bir sogut agaci, agacin altinda, asâsinin ucuna takip horasan’dan getirildigine inanilan bir degirmen tasi vardir. pîr sultan yaz aylarinin guzel havalarinda bu tasin ustune oturup karisiyla sohbet edermis. koyluler bu evi, agaci, tasi kutsal sayarlar.
kizinin yaktigi agitta uzun boyluluguna, bicimliligine deginilen sairin asil adi, siirlerinde belirttigine gore, haydar’dir. bir yerde soyunun yemen’li oldugunu, bir yerde peygamber’in oz torunu oldugunu soyler, bir yerde de imam zeynel-âbidin’den "zeynel dedem" diye soz eder. uzmanlara gore, pîr sultan’in bu sozleri soylemesinin nedeni halk uzerindeki etkisini arttirmak icindir. muhammed peygamber soyundan geldiklerini, "seyyid"liklerini ileri surmek tarikat ululari arasinda bir gelenektir. genel kani, sairin iran’in dogusundaki turk yurdu horasan’dan, once iran azerbeycani’ndaki hoy kasabasina, oradan da anadolu’ya gocup sivas’a yerlesen bir turkmen soyundan geldigi yolundadir.
cocuklugu cobanlikla gecen pîr sultan’in okuma yazma bildigi anlasiliyor, ama bilgin bir kisi oldugu soylenemez. tekke egitimi cercevesinde kalmistir. halifeler tarihini, peygamber menkibelerini, evliya menkibelerini, tarikat kurallarini, yunus emre’yi, hatâyî’yi bilir. bunlar disinda, caginin bilimleriyle ilgilenmedigi gibi, divan edebiyati ile de ilgilenmemistir. siirlerinde yunan mitolojisinin, iran mitolojisinin izleri pek yoktur. ayrica, genel olarak butun tarikatlarin kaynaklandigi tasavvuf felsefesinin yuksek konularina da girmez.
soylentiye gore, pîr sultan’in uc oglu, bir kizi varmis. ogullarindan seyyit ali banaz koyunun ust yanindaki cam korusunda,pîr muhammed tokat’in daduk koyunde, er gaib de dersim’de gomuluymusler. adi sanem olan kizinin pîr sultan asildigi zaman soyledigi agit cok unludur. bazi uzmanlar bu agiti sanem’in agzindan bir tarikat ozaninin yazmis olabilecegini belirtirler. pîr muhammmed ise babasi gibi sairdir. delikanli iken attan duserek oldugu, pîr sultan’in "allah verdigini almaz dediler / bana verdigini aldi n’eyleyim" derken bu olaya degindigi soylenir. siirlerinden uzun yasadigi, cok cocugu bulundugu acikca anlasilan sairin, sagliginda iki ogul acisi gormus oldugunu ileri surenler de vardir.
pîr sultan alevî-bektasî tarikatindandir. tarikata girme arkadasi, yani musaibi, ali baba’dir. baglandigi tekkenin pîri ise, ahmet yesevî’nin anadolu’ya gonderdigi dervislerden koyun babanin tekkesinde, bektasîligin kurucusu haci bektas veli’nin tekkesinde posta oturmus, yani en ust makamlara getirilmis seyh hasan’dir.
pîr sultan, baglandigi tarikatca yalniz dinsel onder degil, devlet baskani olarak da gorulen iran sahlari adina, anadolu halkini osmanlilar’a karsi kiskirttigi,ayaklanmaya cagirdigi, belki de bir aayaklanmaya onculuk ettigi icin, sivas valisi hizir pasa’nin emriyle tutuklanmis, yolundan donmeyecegi anlasilinca da asilmistir.
soylentiye gore, asildigi yer sivas’da eskiden kecibulan adini tasiyan, sonra uzun sure daragaci diye anilan, simdi ise kepceli denilen yerdir. bugun sanayi carsisi’nin karsisinda mal pazari olarak kullanilan bu alanin gazhane bitisiginde, sira sogutlerin bitiminde bulunan, boyu bes metre, eni bir metreden fazla, bakimsiz toprak yigini onun mezaridir. ustundeki moloz taslar, asilmasi sirasinda hizir pasa’nin emriyle halkin attigi taslardir.
mezarinin, bir menkibeye gore erdebil’de, bektasî gelenegine gore de merzifon’da oldugu soylenir. daha baska soylentiler de vardir, ama gercege en yakin gorunen soylenti asildigi yere gomuldugu, yakinlarinin, tarikat erlerinin, hukumet baskisi yuzunden olusunu alip koyune bile goturemedikleridir.
siirlerinden, halk soylentilerinden cikarilan bu daginik bilgileri degerlendirebilmek icin, once, pîr sultan’in ne zaman yasadigini saptamak gerekir
pir sultan abdal siiri.
bir guzelin âsikiyim agalar
anin icin tasa tutar el beni
gunduz hayalimde gece dusumde
kumdan kuma savuruyor yel beni
reyhanini devsir devsir dest’eyle
ben deliyim ogut verip pest eyle
dusmanimi el yaninda dost eyle
bir gececik mihman eyle al beni
ak gul olsam al yanaga sokulsam
gulâb olsam ak yuzune sacilsam
kolen olsam pazarlarda satilsam
kolem deyu ak sinene sar beni
pîr sultan abdal’im gamzeli oltur
hezaran sinemde yaralar coktur
benim senden ozge sevdigim yoktur
inanmazsan ol allah’a sor beni
bir guzelin âsikiyim agalar
anin icin tasa tutar el beni
gunduz hayalimde gece dusumde
kumdan kuma savuruyor yel beni
reyhanini devsir devsir dest’eyle
ben deliyim ogut verip pest eyle
dusmanimi el yaninda dost eyle
bir gececik mihman eyle al beni
ak gul olsam al yanaga sokulsam
gulâb olsam ak yuzune sacilsam
kolen olsam pazarlarda satilsam
kolem deyu ak sinene sar beni
pîr sultan abdal’im gamzeli oltur
hezaran sinemde yaralar coktur
benim senden ozge sevdigim yoktur
inanmazsan ol allah’a sor beni
(bkz: citir kizlar)
maya ve azteklerde denizden geldigine ve yerli halka tarim ve hayvanciligi ogrettigine inanilan tuylu yilan manasindaki tanri. efsaneye gore quetzalcoatl denizden gelmis ve halka bilgiler verdikten sonra dogudan gelecegini soyleyerek batiya denize donmustur. guney amerikada bir gun donup kendilerini yeniden kurtaracagi inanci hakim bir nevi mesih yada mehdi tadindaki kisidir. yagmur ve su tanrisidir. bu yuzden dogumu ve olumu de temsil eder.
mac sunma ozurlu spiker. yine de sempatik gelirdi bana. kir saclari, fransiz aksani ile konustugu turkcesi ve galatasaray golu disinda heyecansiz anlatimi yuregimi daglardi.
televizyon manasindaki turkce kelime.
bilgi sozluk sarki sozleri kitabinin database’i.
futbolda son zamanlarda kullanilan bir tabir. ilker yasin menseili oldugunu dusundugum soz obegi. yukseklik futbolda bir kazanc midir? eger oyleyse neden futbolcular topu surekli havaya dikmezler ya da kale onunden topu havaya diken futbolcular neden protesto edilir?
spikerlerin hic birseyden anlamayan salak seyircilere "iste bunlari, evet evet tam olarak bunlari gormek istemiyoruz di mi salak seyirciler" tadinda sundugu kavga mavga durumlari. oysa belki ben kavga gormek istiyorum. belki kan ciksin istiyorum di mi. neden benim adima konusuyor bu adamalar.
avrupa avrupa duy sesimizi iste bu turklerin ayak sesleri tadinda bir sozdur.
aglamak istiyorum sayin seyirciler ve sapka cikaracaksiniz sapka sozlerinin sahibi spiker kisisi. mac anlatmakla yetinmez okuz sandigi seyircilere ders de verir. iste sahalarimizda gormek istemedigimiz hareketler der ornegin ve o an kavga olmaktadir. topa yukseklik kazandirmak lafini da bu amca sokmustur literature yanilmiyorsam.
(bkz: ilker yasin)
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?